Po zakończeniu drugiej wojny światowej komuniści przeprowadzili szereg działań prowadzących do przejęcia władzy absolutnej w Polsce. Ideologia komunistyczna, która miała zdominować życie społeczne i polityczne, w swej treści głosiła nie tylko rozdział Kościoła od Państwa, ale zdecydowany ateizm. Komuniści nie od razu manifestowali swoją niechęć do Kościoła w Polsce. Pierwsze posunięcia taktyczne władzy polegały na pokazywaniu się z dostojnikami kościelnymi podczas różnych imprez zarówno państwowych jak i kościelnych. Miało to charakter czysto propagandowy, władze chciały przypodobać się ludziom, pokazać ludzką twarz, tylko po to, by uzyskać poparcie i uznanie. Mimo tej gry pozorów Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej zerwał 12 września 1945 roku konkordat (obowiązywał on od 10 lutego 1925 roku). Konsekwencją zerwania konkordatu była ustawa z 25 września 1945 o obowiązkowych ślubach cywilnych. Od tego momentu śluby kościelne nie były respektowane przez władzę i nie utrzymały statusu prawnego.
Po powstaniu PZPR w 1948 roku Kościół w Polsce stał się jednym z głównych przeciwników ustroju. W 1950 roku powstał Urząd do spraw Wyznań jako bezpośrednia organizacja do walki z Kościołem Katolickim. Również działania Urzędu Bezpieczeństwa a następnie Służb Bezpieczeństwa (organ bezpieczeństwa państwa działający w strukturach MSW) były kluczowe dla antykościelnej polityki. Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego a później Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (departamenty MSW zajmujące się inwigilacją Kościoła zmieniały się, od 1962 roku do 1989 roku Kościołem zajmował się departament IV) uaktywniły przeciw Kościołowi służby na każdym poziomie, począwszy od poziomu centralnego aż po komórki wojewódzkie i powiatowe. Kościół poddano inwigilacji a następnie działaniom represyjnym i dezintegracyjnym.
Wydział IV SB miał kilka zadań wobec Kościoła. Pierwszym i najważniejszym zadaniem było szukanie informacji na temat wewnętrznej sytuacji Kościoła. Uderzono bezpośrednio w jednostkę, czyli w poszczególnych księży tworząc Teczkę Ewidencji Operacyjnej na Księdza (TEOK). Obok księży inwigilowano całe parafie w związku z tym stworzono Teczkę Ewidencji Operacyjnej na Parafię, czyli TEOP. Oprócz kleru diecezjalnego i kurii inwigilacją objęto również zakony męskie, żeńskie oraz organizacje kościelne. Inwigilacja polegała na zakładaniu podsłuchów pokojowych, telefonicznych, podglądach, robieniu fotografii, przeszukiwaniach, kontrolach i rewizjach. Funkcjonariusze przeprowadzali wywiady bezpośrednie bądź pośrednie. Wywiady pośrednie były przeprowadzane z ludźmi z otoczenia księży, także z parafianami. Wydział IV składał się ze specjalnych struktur: grupa zajmująca się techniką operacyjną tworzyła Wydział T, grupa zajmująca się obserwacją Wydział B, a perlustracją korespondencji Wydział W.
W myśl polityki komunistów wobec Kościoła katolickiego 2 maja 1946 roku do posterunków MO nadeszły telegramy o zakazie urządzania uroczystości w dniu 3 maja. Biuro Polityczne KC PZPR w dniu 11 IV 1947 roku podjęło decyzję o likwidacji święta uchwalenia pierwszej polskiej konstytucji oraz święta Matki Bożej Królowej Polski. Odtąd 3 Maja stało się świętem zakazanym i znienawidzonym przez komunistów. Władze zaakcentowały inne święto a mianowicie święto pracy obchodzone 1 maja, to ono stało się symbolem komunizmu. Ważnym faktem, który wypada w tym miejscu przedstawić, jest porozumienie kwietniowe, do którego doszło 14 kwietnia 1950 roku między rządem a episkopatem. W porozumieniu zaznaczono, że kult publiczny, tradycyjne pielgrzymki oraz procesje publiczne nie będą napotykały na przeszkody. Rzeczywistość okazała się zupełnie inna. Jedną z pierwszych bezpośrednich ingerencji w sprawy kościelne była ustawa z 18 stycznia 1951 roku „o dniach wolnych od pracy”. W Kościele obowiązywał Kodeks Prawa Kanonicznego z 1917 roku, który regulował kwestię świąt, mimo tego władze wprowadziły w ustawie 12 dni wolnych od pracy, a były to: 1 stycznia, 6 stycznia, 1 i 2 dzień Wielkanocy, 1 Maja ( Święto Pracy), 1 dzień Zielonych Świąt, Boże Ciało, 22 lipca (Narodowe Święto Odrodzenia Polski), Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny, Dzień Wszystkich Świętych, 1 i 2 dzień Bożego Narodzenia. Uroczyste obchody tych świąt kościelnych początkowo nie napotkały na ograniczenia ze strony władz. Wszystkie inne święta kościelne, zgodnie z komunikatem Episkopatu Polski miały być obchodzone jak dotychczas, lecz wkrótce działania władz uaktywniły się i prowadziły do ograniczenia obchodzenia świąt. Restrykcje władz dotyczyły świąt: Matki Bożej Gromnicznej, Wniebowstąpienia Pańskiego, 2 dnia Zielonych Świąt i święta Apostołów Piotra i Pawła, oraz Niepokalanego Poczęcia NMP. Władze tłumaczyły swoje postępowanie tym, że powyżej wymienione święta kościelne odciągały ludzi od pracy zarówno w miastach jak i na wsi, toteż powstrzymywanie się od pracy i świętowanie działa na szkodę gospodarki Państwa Ludowego. Urząd d.s. Wyznań wydał nakaz referentom w poszczególnych województwach, by zabronili księżom odprawiać uroczystych nabożeństw w czasie godzin nauki szkolnej i pracy. Kościół nie chciał się dostosować do wymogów, toteż msze św. odbywały się w porządku niedzielnym. Wkrótce spadły na księży restrykcje, między innymi w postaci nałożenia wyższych podatków. Urząd d.s. Wyznań wzywał niepokornych proboszczów na rozmowy ostrzegawcze, przy okazji proboszczowie byli pouczani o obowiązku dyscypliny pracy oraz o ustawie o dniach wolnych od pracy. c.d.n.
