Cesarz Konstantyn Wielki był pierwszym władcą Imperium Rzymskiego, który ugruntował kult chrześcijański w obu częściach Imperium Rzymskiego. Jego osoba przyczyniła się do przerwania prześladowań a sama religia chrześcijańska została uznana za religię równoprawną z innymi wierzeniami. Kościół bizantyjski uznał go za świętego i równego apostołom. Człowiek ten był motorem przełomu jaki dokonał się w całej historii kościoła katolickiego. Matka Konstantyna Wielkiego - św. kościoła katolickiego i prawosławnego - Helena to jedna z najbardziej znanych osób w historii Kościoła. Ona ufundowała Bazylikę Narodzenia Pańskiego w Betlejem, Bazylikę Grobu Pańskiego w Jerozolimie, oraz Wniebowstąpienia Pańskiego na Górze Oliwnej.
Konstantyn był synem Konstancjusza, generała legionów, wspomniana matka Helena była córką oberżysty, skazana na samotne wychowanie Konstantyna, nie mogła wyjść za mąż z przyczyn społecznych (różnice w statusie społecznym) za ojca dziecka. W okresie swojej młodości Konstantyn przebywał na dworze Dioklecjana w Nikomedii do 305 roku. Po śmierci Dioklecjana zbiegł do ojca do zachodniej części Imperium. Po śmierci ojca obwołany został w 306 roku Augustem. Za swoje bóstwo opiekuńcze przyjął niezwyciężone słońce – Sol invictus. Droga do jego jednowładztwa zbiegła się z drogą nawrócenia na religię chrześcijańską. Konstantyn porozumiał się z Licyniuszem i wyruszył na wyprawę przeciwko Maksencjuszowi. Zanim jednak doszło do generalnej bitwy Konstancjusz miał mieć widzenie. Wg Laktancjusza we śnie upomniał go sam Chrystus, by umieścił niebieski znak Boga na sztandarach legionów. Euzebiusz z Cezarei w Historii Kościelnej, relacjonuje, że Konstantyn Wielki miał widzieć na niebie świetlany znak krzyża na słońcu i wypisane obok słowa w tym znaku zwyciężysz. We śnie miał ukazać się mu Chrystus napominając go by umieścił znak chrześcijan na sztandarach wojskowych. Zgodnie z widzeniem sennym Cesarz umieścił monogram Chrystusa w postaci greckich liter chi – ro. 28 października 312 roku rozegrała się bitwa przy moście mulwijskim, kiedy to wojska Maksencjusza zostały całkowicie pokonane. Od tego momentu Konstantyn Wielki używał znaku Chrystusa jako znaku opiekuńczego. Senat rzymski na znak uznania wzniósł łuk triumfalny (315 r.) umieścił na płaskorzeźbie wizerunek Konstantyna. Rzymowi Konstantyn nadał charakter chrześcijański, za czasów jego panowania nie wzniesiono ani jednej świątyni pogańskiej, w zamian powstało wiele bazylik chrześcijańskich. Na cesarskim pałacu umieszczono znak krzyża. W historii kościoła badacze zastanawiali się jakie okoliczności sprawiły, że cesarz tak gwałtownie zwrócił się do Chrystusa. Wydarzenia te owiane legendami, zawierają garść mistyfikacji i tajemniczości. Bardziej sceptyczni badacze twierdzą, że w wojsku Konstantyna coraz więcej żołnierzy było już chrześcijanami, pod znakiem Chrystusa żołnierze Ci widzieli sens walki. Z drugiej strony Konstantyn widział całą rzeszę chrześcijan, walki bratobójcze, kiedy to Imperium pogłębiało się w kryzysie, były pozbawione sensu. Może sama nauka religii chrześcijańskiej skłoniła Konstantyna do nowej religii. Historia starożytna pozostawiła nam bardzo mało źródeł, dlatego też wiele kwestii poddano wielu interpretacjom i teoriom. Suma sumarum w 313 roku Konstantyn Wielki jako cesarz zachodniej części Imperium Rzymskiego wraz z Licyniuszem jako cesarzem wschodniej części Imperium ogłosili edykt mediolański zaprowadzający wolność wyznania w całym Imperium Rzymskim. Na mocy tego dokumentu zwrócono chrześcijanom zagarnięte wcześniej budynki i dobra. Od tej pory chrześcijanie mogli bez przeszkód wyznawać swoją religię, bez narażenia na jakiekolwiek działania ze strony pogan. Panowanie Konstantyna Wielkiego to okres formowania się doktryny Kościoła Katolickiego. W 325 roku miał miejsce sobór w Nicei . Wcześniej obradował w Arles synod, który podjął temat donatystów (rygorystyczny ruch chrześcijański skupiony wokół kościoła w Afryce. Głosił tezę Kościoła ludzi doskonałych. Nie tolerował grzeszników, zamykał im drogę powrotu na łono kościoła. Głosił kult męczeństwa, nie uważał ważności sakramentów udzielanych przez kapłana w stanie grzechu, odmawiali posłuszeństwa władzy świeckiej). Oni to zostali ostatecznie potępieni w Mediolanie w 316 roku. Już w 315 roku na monetach cesarskich pojawiają się symbole chrześcijańskie. Lata 318 – 319 zaowocowały dwoma edyktami: jeden przyznawał biskupom chrześcijańskim jurysdykcję w sprawach świeckich, drugi późniejszy zwolnił duchownych ze służby w armii i płacenia podatków. W 321 roku Konstantyn ogłosił niedzielę jako dzień wolny od pracy. Konstantyn zmarł 22 maja 337 roku.
