Handel zagraniczny na początku planu sześcioletniego został objęty tajemnicą. Wszystkie przedsięwzięcia handlowe były przeliczane w rublach, których nie można było przełożyć na polską walutę. Nie wiadomo jakie były dochody z prowadzonego handlu. Bilans handlu nie był jednak zadawalający, obroty handlowe Polski w 1950 roku wzrosły tylko o 13% i nie była to dynamika imponująca. Przyczyną tego stanu rzeczy były: nacisk na rodzimą bazę surowcową, brak korzystnego dla Polski importu, autarkizacja gospodarki na wzór radziecki. W okresie zimnej wojny nie prowadzono handlu z krajami wysokorozwiniętymi zachodniej Europy, co wpłynęło na stan rodzimej gospodarki.
Plan industrializacji oparto na wieloletniej umowie z ZSRR. Druga pozycję w kwestii importu i eksportu zajmowała NRD, na trzecim miejscu znalazła się Czechosłowacja. Z krajów świata kapitalistycznego kontakty handlowe utrzymywano z Wielką Brytanią, Finlandią i Austrią. Eksport produktów polskich do krajów zachodnich spadł w latach 1951-1953 o około 30%, import spadł o ok. 50%.
Państwo masowo przejmowało przedsiębiorstwa prywatne, nawet te, które bardzo dobrze radziły sobie na rynku. W 1953 roku prywatne przedsiębiorstwa stanowiły tylko 7% obrotu w skali kraju. Władza prowadziła walkę z prywatnymi przedsiębiorcami, malała liczna prywatnych sklepów, gdyż państwo intensywnie przejmowało prywatne działalności. Wprowadzono bardzo wysokie podatki, niekorzystne przepisy handlowe i finansowe, represje wobec wszelkich spekulacji, które nieraz były zwykłym radzeniem sobie z ciężkimi przepisami. W podziemiu działały jeszcze w 1953 roku sklepy prywatne spożywcze i galanteryjne. Skutkiem bitwy o handel był mały wzrost liczby punktów handlowych w Polsce. Ogólnie liczba punktów sprzedaży detalicznej w Polsce wzrosła z 114 tyś w 1949 roku do 115,5 tyś w 1953 roku. To bardzo niewiele.
Pierwsze problemy gospodarcze kraju zmusiły do działań antyspołecznych. 18 czerwca 1951 roku premier Cyrankiewicz ogłosił nową pożyczkę wewnętrzną, gdzie miano sięgnąć do kieszeni zwykłych obywateli. Do budżetu wpływały dość duże pieniądze z podatku tzw. inflacyjnego, które społeczeństwo już płaciło. Obok tego obciążenia finansowego ludności ogłoszono Narodową Pożyczkę Rozwoju Sił Polskich, miała ona charakter przymusowy. Pomysł ten przewidywał wyemitowanie 1,2 mld zł obligacji, miały być one spłacane w ciągu dwudziestu lat bez oprocentowania.
Pogorszyły się warunki bytowe ludności. Spożycie wzrosło tylko o 15%, w przeliczeniu na jednego mieszkańca wzrosło o 8%. Spożycie indywidualne miało tendencję zniżkową. Ta tendencja dotyczyła głównie ludności miejskiej. Spowodowane to było zmniejszeniem się wytwórczości artykułów konsumpcyjnych dla ludności miejskiej. W 1953 roku konsumpcja przetworów zbożowych mięsnych i cukru spadła w porównaniu z 1951 rokiem, spożycie nabiału utrzymało się na tym samym poziomie.
Polityka gospodarcza spowodowała, że w całym kraju pojawiły się strajki, głównie na Górnym Śląsku. Akcje strajkowe były pacyfikowane przez MO i wojsko. Czerwona burżuazja, gdyż tak nazwano ludzi z wierzchołka władzy, była znienawidzona. Innym zjawiskiem była ucieczka do partii, nie tylko ze względu na przekonanie do komunizmu, ale również z nadzieją na lepsze życie. Władza nie dotrzymywała obietnic, nastroje społeczne pogarszały się. Działała propaganda, która wszczepiała w ludzi wiarę w budowę socjalizmu w Polsce. Represyjne działanie władzy było coraz częstsze.
